تبلیغات
وکالت و مشاوره حقوقی - قانون مدنی باب سوم فصل نوزدهم:هبه در عقود معینه
هیچ کس تنها نیست

قانون مدنی باب سوم فصل نوزدهم:هبه در عقود معینه

تاریخ:جمعه 30 دی 1390-15:24

                                                                     هبه با توضیحات

هبه در لغت به معنای انعام، بخشش، هدیه و صدقه می‌باشد.
در اصطلاح حقوقی نیز عبارت از عقدی است كه به موجب آن یك نفر مالی را مجاناً به شخص دیگری تملیك می‌كند.
تملیك كننده را واهب،‌ طرف دیگر عقد را متهب (یا موهب له) و مالی را كه مورد هبه است، عین موهوبه می‌گویند.
*واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود اهلیت داشته باشد و باید مالك ملكی باشد كه هبه می‌كند. متهب نیز باید برای قبول هبه اهلیت داشته باشد. بنابراین صغیر غیر ممیز و مجنون نمی‌توانند متهب باشند. ولی صغیر ممیز و سفیه به علت داشتن قصد انشاء، می‌توانند متهب واقع شوند. و آن را اگر بلا عوض باشد، قبول كنند.
*عین موهوبه: عبارت از مالی است كه از واهب به متهب منتقل می‌شود و این مال می‌تواند دین و منفعت باشد.
 
شرایط صحت و تحقق هبه
1) قبض: «هبه واقع نمی‌شود مگر با قبض متهب و قبضی مؤثر است كه با اذن واهب باشد». (مفاد ماده 798 قانون مدنی)
به عبارت دیگر هبه در زمرۀ عقود معینی قرار دارد كه عقد با صرف تراضی و ایجاب و قبول واقع نمی‌شود و نیاز به قبض و اقباض دارد.
2) معین بودن مورد هبه: برخی فقها هبه كلی را باطل می‌دانند ولی نظر مشهور، صحت آن است.
 

شرط عوض در هبه                                                                                                                                              «هبه می‌تواند معوض باشد و واهب شرط كند كه متهب مالی را به او در مقابل هبه تملیك كند یا عمل مشروعی را مجاناً به جا آورد». (مفاد ماده 801 قانون مدنی)
 
ماهیت هبه
در مورد این‌كه عقد هبه جائز است یا لازم، اختلاف نظر وجود دارد ولی آن‌چه مسلم است، آن است که: «هبه برخلاف عقود جایز با مرگ یكی از طرفین منحل نمی‌شود و حق رجوع واهب از بین می‌رود». (مفاد ماده 805 قانون مدنی)
 
رجوع از هبه، منوط است به بقاء عین موهوبه.«بعد از قبض نیز واهب می‌تواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع نماید». (مفاد ماده 803قانون مدنی)
 
موارد قابل رجوع نبودن هبه
1) در صورتی‌كه متهب پدر و مادر یا اولاد واهب باشد.
2) در صورتی‌كه هبه معوض بوده و عوض آن هم داده شده باشد.
3) در صورتی‌كه عین موهوبه از ملكیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود؛ خواه قهراً، مثل این‌كه متهب به واسطه فلس، محجور شود، خواه اختیاراً، مثل این‌كه عین موهوبه را به رهن داده باشد.
4) در صورتی‌كه در عین موهوبه تغییری حاصل شود. مثل این‌كه در زمین ساختمان، ساخته شود، یا پارچه‌ای، دوخته شود. بنابراین ملاك تغییر عرفی است.
 
شرط حق رجوع در هبه
در این‌كه آیا می‌توان حتی در موارد چهارگانه فوق در عقد هبه شرطی را گنجاند كه حق رجوع برای واهب باشد.اختلاف نظر است، ولی ظاهراً چنین شرطی مخالف ذات عقد نیست و نافذ است.
ماهیت رجوع از هبه
رجوع ایقاع است و با هر لفظ و فعلی واقع می‌شود و برای رجوع باید واهب، قصد داشته باشد.
 
آثار رجوع
1) استرداد مال موهبه؛ مال با همان وضعیتی كه دارد به واهب برمی‌گردد و نقص و عیبی كه در مال ایجاد شده حتی اگر به وسیلۀ متهب باشد، واهب نمی‌تواند، از متهب ارش بخواهد؛ چرا كه مال مجاناً تملیك شده و عیب و نقص در ملكیت متهب حاصل شده است و لذا او ضامن نیست. ولی اگر متهب اقداماتی كرده كه موجب افزایش و زیادتی در سال آینده شده است، متهب به نسبت زیادتی حق مطالبه دارد.
2) نماء متصل و منفصل عین موهوبه: با رجوع از هبه، باید تكلیف منافع مال نیز مشخص شود.«اگر منافع متصل باشد مال واهب و اگر منفصل باشد مال متهب خواهد بود». (مفاد ماده 804قانون مدنی)
 
تفاوت هبه با صدقه«صدقه، تملیك مال است به فقراء به قصد تقرب به خداوند و در صدقه رجوع و اقاله ممكن نیست» (مفاد ماده 807 قانون مدنی)‌
در حالی‌كه در هبه لزوماً‌ قصد تقرب نیست و امكان اقاله و رجوع هست.

 ماده 795- هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجاناً به کس دیگری تملیک می‌کند، تملیک‌کننده واهب، طرف دیگر را متهب، مالی را که مورد هبه است عین موهوبه می‌گویند.
  ماده 796- واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود اهلیت داشته باشد.
  ماده 797- واهب باید مالک مالی باشد که هبه می‌کند.
  ماده 798- هبه واقع نمی‌شود مگر با قبول و قبض متهب اعم از این که مباشر قبض خود متهب باشد یا وکیل او و قبض بدون اذن واهب اثری ندارد.
  ماده 799- در هبه به صغیر یا مجنون یا سفیه قبض ولی معتبر است.
  ماده 800- در صورتی که عین موهوبه در ید متهب باشد محتاج به قبض نیست.
  ماده 801- هبه ممکن است معوض باشد و بنابراین واهب می‌تواند شرط کند که متهب مالی را به او هبه کند یا عمل مشروعی را مجاناً به جا آورد.
  ماده 802- اگر قبل از قبض، واهب یا متهب فوت کند هبه باطل می‌شود.
  ماده 803- بعد از قبض نیز واهب می‌تواند با بقای عین موهوبه از هبه رجوع کند مگر در موارد ذیل:
 1- در صورتی که متهب پدر یا مادر و یا اولاد واهب باشد؛
2- در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد؛
 3- در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود خواه قهراً مثل این که متهب به واسطه‌ی فلس محجور شود خواه اختیاراً مثل این که عین موهوبه به رهن داده شود؛
 4- در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.
  ماده 804- در صورت رجوع واهب نماات عین موهوبه اگر متصل باشد مال واهب و اگر منفصل باشد مال متهب خواهد بود.
  ماده 805- بعد از فوت واهب یا متهب رجوع ممکن نیست.
  ماده 806- هر گاه داین طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد.
  ماده 807- اگر کسی مالی را به عنوان صدقه به دیگری بدهد حق رجوع ندارد.



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
یکشنبه 14 آذر 1395 10:28
سلام وقت بخیر
پدرم در زمان حیات خویش اموال غیرمنقول خودش را بین فرزندانش تقسیم نمود که یکی از برادرانم فوت نموده بود دو فرزند از آن داشت که یک نوشته ای در آن قید نموده زمینی که دارم مال خودم(پدرم)و بنده و برادر دیگرم و همچنین یکی از فرزندان آن برادر مرحوم باشد. آن زمان فرزند دو سال داشت و در زمان فوت پدرم حدودا 16 سال داشت آیا این نوشته هبه محسوب می شود؟ طبق مواد 798 الی 802؟ با تشکر از شما
فرید
شنبه 8 آبان 1395 00:44
سلام پدر بنده یک باب خانه ویک مغازه برای برادرم همچنین 3 تا مغازه برای من به صورت عادی هبه وبخشیده است حالا نامادری ما ادعای 1/8 را دارد وشکایت کرده ایا میتونه هبه عادی ما را پس بگیره در صورتی که سند ثبتی به اسم پدرم هست ویک سالی هست پدر فوت کرده
فردین
پنجشنبه 8 مهر 1395 23:11
با سلام
حدود 70 سال پیش پدر بزرگم زمینی را برای دفن اموات روستا اهدا کرد و این موضوع را جایی ثبت نکرد، اکنون پس از 70 سال با توجه به همجواری گورستان با زمین مدرسه ، اداره آموزش و پروش اقدام به الحاق زمین گورستان به اراضی تحت مالکیت خود نموده و سند اخذ نموده است، حال تکلیف چیست آیا وراث میتوانند رجوع داشته باشندو اعلام شکایت کنند؟ آیا رضایت همه وراث برای وزود شکایت لازم است؟
با تشکر
فردین
پنجشنبه 8 مهر 1395 23:11
با سلام
حدود 70 سال پیش پدر بزرگم زمینی را برای دفن اموات روستا اهدا کرد و این موضوع را جایی ثبت نکرد، اکنون پس از 70 سال با توجه به همجواری گورستان با زمین مدرسه ، اداره آموزش و پروش اقدام به الحاق زمین گورستان به اراضی تحت مالکیت خود نموده و سند اخذ نموده است، حال تکلیف چیست آیا وراث میتوانند رجوع داشته باشندو اعلام شکایت کنند؟ آیا رضایت همه وراث برای وزود شکایت لازم است؟
با تشکر
سه شنبه 14 اردیبهشت 1395 12:32
باسلام پدرم ملکی را در 9سالگی به من هدیه کرد .وبعد از هدیه آن را فروخت ودر زمان فروش ملک هدیه 12سالم بود .وهیچ گونه ملکی هم تحویل اینجانب نداده حالامن ملک فروخته شده توسط پدر رامی توان پس گرفت
سه شنبه 14 اردیبهشت 1395 12:15
باسلام پدرم ملکی را در 9سالگی به من هدیه کرد .وبعد از هدیه آن را فروخت ودر زمان فروش ملک هدیه 12سالم بود .وهیچ گونه ملکی هم تحویل اینجانب نداده حالامن ملک فروخته شده توسط پدر رامی توان پس گرفت
جمعه 21 اسفند 1394 01:41
سوالاتم رو کجا بنویسم
سارا
شنبه 10 بهمن 1394 22:17
با سلام و عرض ادب....
من مقدارى از مهریه خود را صلح نمودم و مابقى را بعد از دو ماه بذل نمودم یعنى چیزى كه در دو سندى كه موجود است اینگونه نوشته شده.....و در حال حاضر هیچگونه مهریه و حق و حقوقى ندارم....از این بخشش حدود یكسال میگذرد به خیال اینكه زندگى بهترى داشته باشم ولیكن روزهاى سختى را میگذرانم....میخواستم بدونم آیا امكان رجوع به هبه براى من امكان پذیر است با توجه به اینكه در آخر متن بخشش نوشته كه من هیچگونه حق و حقوقى در آینده مبنى بر بازگشت ندارن آیا میتونم اقدام به بازگشت مهریه خود كنم؟
ممنون از توجه شما
افشین خضری
چهارشنبه 20 آبان 1394 00:51
سلام
با یک دست نویس ما 6 تن برادر و خواهر تنی حق خودمان را در مورد منزل شخصی مرحوم پدرمان به 3 تا از برادر و خواهران ناتنی ک از پدر یکی و از مادر ناتنی میباشیم، هدیه کردیم و شرط گذاشتیم تا مادامی ک بدهی های مرحوم پدرمان داده نشده است،هیچ ارزش قانونی ندارد.
مادر ناتنی و 2برادر خواهر ما را الزام به تنظیم سند نمودند در حالی ک ما ما کفته بودیم دستنویسی ک بین ما بوده فسخ نمودهایم،با این حال در طرح دعوی ما را الزام به تنظیم سند نمودند، آیا ما میتوانیم هدیه را برگردانیم
مریم ح
دوشنبه 13 مهر 1394 09:38
مریم هستم مدت نه ماه هست که عقدم الان میخوام از همسرم جدا بشم ایا طلاهایی که سر سفره عقد بهم هدیه دادن باید بهشون پس بدم؟اگر گفتن طلاق نمیدم تا طلاها برگردونی تکلیف چیست؟
فرید
چهارشنبه 14 مرداد 1394 14:06
ا-ایا پدر بزرگ بعد از هبه به نوه هایش وقبض نوه ها یک هفته بعد میتواند به ان رجوع کند2-ایا بعد از فوت پدر بزرگ فرزندانش برای هبه به نوه اش میتوانند رجوع کنند3-ایاملکی از پدر بزرگی به نوه هایش هبه گردد بدون دادگاه میتوان خود شخص ملک را تصاحب و فروش کند
مهدی
دوشنبه 5 مرداد 1394 02:11
با عرض سلام
پدرم چند سال پیش یک دستگاه خودروی سواری پژو پارس به بنده هدیه داد و چندین بار هم گفت که برویم و سند اون رو بنامت بزنم اما من رو حساب احترام پدر و پسری اینکار رو نکردم ولی متاسفانه الان مدتی هست که بین ما اختلافاتی بوجود آمده و پدرم از من شکایت کرده که خودرو رو به صورت امانت به بنده سپرده بوده این در صورتی هست که پدر بنده حتی تا بحال یک بار هم سوار اون خودر نشده و حتی بنده تغییراتی نیز در خودر ایجاد کرده ام از جمله رینگ و لاستیک اسپرت ، ارتفاع خودرو ، تعویض چراغهای جلو و عقب ، سیستم صوتی و تصویری ، و حتی شهود زیادی هم دارم که پدرم خودرو رو هدیه داده چون در یک جمع چنین اتفاقی رخ داده ولی بین ما چیزی نوشته نشده و تمام صحبتها شفاهی بوده میخواستم بدونم الان من کاری میتونم بکنم
علی شفیعی
جمعه 12 تیر 1394 10:33
درسال 1379 سه دانگ (نصف) خانه ام را بنام پسرم رسما" انتقال دادم(بخشیدم) . از آنزمان تاکنون پسرم و من و مادرش در این خانه سکونت داریم اکنون پسرم میگوید از زمان واگذاری سه دانگ خانه به من باید اجاره آنرا به من پرداخت کنی .
68 ساله و باز نشسته هستم و با مستمری بازنشستگی هزینه های جاری سه نفرمان را تامین میکنم .
پسرم فارغ التحصیل کارشناسی
دانشگاه آزاد است که هزینه های تحصیل ایشانرا شخصا" تامین کرده ام . آیا میتوانم مالکیت ایشان را باطل کنم ؟
پیشنهاد جنابعالی را میطلبم
سلامت و شاد باشید.
خدانگهدارتان .
nasrin
دوشنبه 21 اردیبهشت 1394 10:59
با سلام
4 تا برادر و خواهر هستیم و مادرم دوست که خونه خودش را به اسم وهبه به من و خواهرم هدیه کنه. و نمی خواهد به برادرانم جیزی بده. ایا مادرم می تونه این کار را انجام بده.
سجاد سا
چهارشنبه 13 اسفند 1393 23:11
سلام پدر طبقه دوم ساختمونش رو به برادرم هبه کرده بود که در آن شرط شده بود تا زمانی که پدرم در قید حیات ست کلیه اختیارات در دست اوست حال برادرم فوت کرده و همسرش می خواهد با قولنامه هبه منزل را به مهریش بردارد و پدرم میخواهد خانه را به فرزند برادرم انتقال دهد قانون‌ می تواند نگذارد همسرش این کار را نکند و خانه را به نوش هبه کند
سجاد سا
چهارشنبه 13 اسفند 1393 23:11
سلام پدر طبقه دوم ساختمونش رو به برادرم هبه کرده بود که در آن شرط شده بود تا زمانی که پدرم در قید حیات ست کلیه اختیارات در دست اوست حال برادرم فوت کرده و همسرش می خواهد با قولنامه هبه منزل را به مهریش بردارد و پدرم میخواهد خانه را به فرزند برادرم انتقال دهد قانون‌ می تواند نگذارد همسرش این کار را نکند و خانه را به نوش هبه کند
سعیدپروین
چهارشنبه 28 آبان 1393 09:33
سلام من دانشجوترم اخذفلسفه بودم انصراف دادم الان پیامنورحقوق میخونم میخام وکیل شم ازالان چیارو بایدبخونم مرسی
شهرام
یکشنبه 25 آبان 1393 22:30
سلام و خسته نباشید
قبل از هر حرفی از سایت خوبتون تشکر میکنم
پدر بنده از ملکی اوقافی که دارای چند واحد مسکونی و تجاری هست یک مغازه خریداری نمود که دارای یک سند مادر میباشد تفکیک نشده ناچارا مبایعه نامه در بنگاه املاک نوشتیم و مالیات ملک را هم پرداخت کرده ایم پدرم میخواهد این ملاک را بصورتی که خریداری نموده ایم به من منتقل کند میخواستم بدانم ما میتونیم از عقد هبه استفاده کنیم که 2 بار بابت این ملک مالیات ندهیم از طرفی عقد هبه به نفع من است ؟
فردا ورثه نمیتونن ادعا کنن یا برم یک مبایعه نامه جدید بنویسم و برم زیر بار مالیات ممنون میشم اگه راهنمائی کنید اگه راه بهتری هم هست با تشکر
مریم
سه شنبه 24 اردیبهشت 1392 12:10
چند ماه گذشته من یک ماشین کارکرده پراید از طریق یک قول نامه دستی به همراه همسرم خریدم وقولنامه به اسم همسرم نوشته شد و فردای آن روز با مراجعه به تعویض پلاک و انجام مراحل قانونی ماشین و تمامی مدارک به اسم من شد . من و همسرم در حال متارکه هستیم و الان همسرم از من شکایت کرده و به استناد به همان قولنامه گفته که ماشین را به من هبه کرده است.سوال من ایت است که آیا ادعای همسرم محکمه پسند است ؟ من باید از چه طریقی از خود دفاع کنم و لایحه ای که می توانم در پرونده بنویسم پیست؟
جواد سامانی
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1392 14:19
پدر زن من فوت کرده است و چون زودتر از پدر و مادر خود فوت شده بوده ثلث اموالش به پدر و مادرش میرسد اما پدر و مادر آن مرحوم آن ثلث اموال را به نوه های خود هبه کرده و فوت می کنند پدر خانم من 4 برادر داشته که سه نفر از آن ها و نیز تعدادی از معتمدین شهر و نیز شورای شهر بر این هبه صحه گذاشته و در دفتر خانه رسمی پای هبه را امضا کرده اند تنها یکی از برادرانش که مدت 14 سال با او قهر بوده و حتی در زمان مرگش هم با او قهر بوده ادعا کرده که برادرانش پدر را برای هبه فریب داده اند و پدر و مادرش در پبری و دم مرگ بوده و اختیار هبه نداشتند و حالا شکایت کرده و سهم الارث خود را از اموال پدر خانم من می خواهد آیا با وجود شواهد امضا کننده و هبه می تواند چنین کاری را انجام دهد
با تشکر
میر اسماعیل نبوی آزاد
سه شنبه 24 بهمن 1391 13:43
نصف زمین وخانه مخروبه ای رابصورت مشاعی به مادرم هبه کردم ولی بعداز یک سال از هبه برگشته وسند رسمی وپروانه ساختمان گرفته خانه ساخته ام ولی قبض هبه پیش مادرم برعکس قرارمان بدست ورثه افتاد وطلب مال میکنند لطفآ راهنمایمان فرمایید
ابوالفضل
یکشنبه 22 بهمن 1391 14:34
پدرم باغی را که جهت امور تجاری اجاره داده بصورت محضری و داخل سند هبه غیر معوض نموده به بنده که پسر ارشد میباشم .باغ در ید پدر است اجاره نامه هم به نام ایشان ایا بعد از فوت باغ برای اینجانب است و ورثه حق رجوع ندارند یا نیاز به قبض میباشد
با سپس فراوان
حسین
شنبه 29 مهر 1391 16:26
سلام
طلاجاتی که داماد برای دخترم خریده و موقع نامزدی هدیه داده می خواهد مطابق فاکتور خرید استرداد کند من هم در عوض برایش حلقه ی نامزدی طلا خریده ام آیا این هدیه داماد هبه معوض تلقی می شود؟در غیر این صورت مقداری از این طلاها را که او فروخته و خرج زندگی کرده را چگونه ثابت کنم؟
با تشکر
پاسخ وکیل و مشاور حقوقی : با سلام
با داشتن شاهد و اینکه هیج هدیه هی پس گرفته نمیشود مگر اینکه شرط شده باشد
محمد
جمعه 21 بهمن 1390 19:36
سلام تقدیم به شما که سر وقت جواب میدیین.
عموی من 4سال پیش یه ماشین خرید برام اما سندش بنام خودش ومن دیگه ازش دلیل کارشو نخواستم تا اینکه یه هفته پیش خواستم ماشینو عوض کنم بهم گفت ماشین که برا تو نیست برو واسه خودت بگیر.قابل توجه اینکه به من گفته بود این هدیه است.و تا 2سال پیش هیچ بچه ی نداشت تا اینکه بعد12 سال بچه دار شدن.آیا من میتونم کاری کنم؟ماشین زانتیا است.اما هیچ مدرکی ندارم غیر شاهد که پیش اونا ماشینو داده بود.بی زحمت برام ایمیل کنید جوابو براتون ایمیلمو خصوصی میفرستم.بازم ممنون.
پاسخ وکیل و مشاور حقوقی : سلام:شما که شاهد دارین اگه بخواین بگیرین باید شکایت کنین..لی شما اول از کسی که عموتون ازش حرف میشنوه حرف بزنه تا بدونه مشاجره ماشینو بده.چون هدیه است میتونه پس بگیره.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر